- Khoản 3 (Tài sản gây thiệt hại): Trường hợp nguồn gây thiệt
hại là do bản thân tài sản tự gây ra, chủ sở hữu hoặc người chiếm hữu tài
sản đó phải chịu trách nhiệm bồi thường, trừ các trường hợp miễn trừ tại
khoản 2.
Văn bản
hướng dẫn quan trọng đi kèm: Trang web cũng viện dẫn đến Nghị quyết số
02/2022/NQ-HĐTP ngày 06/09/2022 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân
tối cao. Đây hiện là văn bản pháp lý tối cao hướng dẫn chi tiết cho các Tòa án
áp dụng thống nhất các quy định về trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng
của Bộ luật Dân sự 2015, thay thế cho Nghị quyết 03/2006/NQ-HĐTP trước đây.
======================
Bạn có cần
đi sâu vào phân tích các tiêu chí xác định "Sự kiện bất khả kháng"
hay "Lỗi hoàn toàn của bên bị thiệt hại" theo tinh thần hướng dẫn mới
của Nghị quyết 02/2022/NQ-HĐTP không?
Để phục vụ tốt
nhất cho nội dung nghiên cứu hay bài làm của bạn, chúng ta sẽ đi thẳng vào phân
tích chi tiết hai căn cứ miễn trừ trách nhiệm này dựa trên tinh thần hướng dẫn
của Nghị quyết số 02/2022/NQ-HĐTP và Khoản 2 Điều 584
Bộ luật Dân sự 2015.
Đây là hai
trường hợp loại trừ trách nhiệm bồi thường cực kỳ quan trọng, giúp cân bằng quyền
lợi và tránh việc quy kết trách nhiệm vô lý cho người gây thiệt hại.
1. Tiêu
Chí Xác Định "Sự Kiện Bất Khả Kháng"
Theo Khoản 1
Điều 156 BLDS 2015 và được cụ thể hóa trong thực tiễn xét xử tại Nghị quyết
02/2022, một sự kiện được coi là bất khả kháng để miễn trừ trách nhiệm bồi thường
thiệt hại (BTTH) ngoài hợp đồng phải hội tụ đủ 3 điều kiện đồng thời:
- Khách quan: Sự kiện xảy ra hoàn toàn nằm
ngoài phạm vi kiểm soát và ý chí của người gây thiệt hại (ví dụ: thiên tai
như bão lớn, lũ quét, động đất, hoặc các sự kiện xã hội như chiến tranh, dịch
bệnh).
- Không thể lường trước được: Tại thời điểm thực hiện
hành vi hoặc quản lý tài sản, một người bình thường trong hoàn cảnh đó
không thể biết trước sự kiện đó sẽ xảy ra để phòng tránh.
- Không thể khắc phục được: Người gây thiệt hại đã áp
dụng mọi biện pháp cần thiết, khả thi và năng lực cho phép nhưng vẫn không
thể ngăn chặn được thiệt hại xảy ra.
Ví dụ thực
tế: Một cơn bão
lớn bất ngờ đổ bộ (được dự báo từ trước nhưng cường độ vượt quá mọi chuẩn an
toàn kỹ thuật). Cơn bão làm đổ một cây xanh được chăm sóc, cắt tỉa đúng quy
trình vào nhà dân. Đây được coi là sự kiện bất khả kháng và chủ sở hữu cây xanh
được miễn trách nhiệm bồi thường.
2. Tiêu
Chí Xác Định "Lỗi Hoàn Toàn Của Bên Bị Thiệt Hại"
Đây là trường
hợp thiệt hại xảy ra do hành vi của chính nạn nhân tự gây ra cho mình, hành vi
của người gây thiệt hại chỉ đóng vai trò là "công cụ" hoặc yếu tố thụ
động bị tác động.
Nghị quyết
02/2022/NQ-HĐTP hướng dẫn rất rõ về việc đánh giá mức độ lỗi:
- Tính tuyệt đối ("Hoàn
toàn"): Hành
vi trái pháp luật hoặc sự cẩu thả của bên bị thiệt hại là nguyên
nhân duy nhất và trực tiếp dẫn đến hậu quả. Bên gây thiệt hại
hoàn toàn không có lỗi (dù là lỗi vô ý) và không thể làm gì khác để ngăn
chặn hậu quả.
- Nếu có lỗi hỗn hợp: Chỉ cần bên gây thiệt hại
có một phần lỗi (ví dụ: không quan sát kỹ, không tuân thủ hoàn toàn quy
chuẩn an toàn, phản ứng chậm...), họ vẫn phải chịu trách nhiệm. Lúc này,
Tòa án sẽ áp dụng Khoản 4 Điều 585 BLDS 2015 để giảm bớt mức bồi
thường tương ứng với phần lỗi của bên bị thiệt hại, chứ không được
miễn trừ hoàn toàn.
Ví dụ thực
tế: Một người cố
tình lao thẳng vào đầu xe tải đang di chuyển đúng tốc độ, đúng làn đường quy định
để tự tử. Tài xế xe tải dù đã phanh hết cỡ nhưng theo quán tính vẫn va chạm làm
người này tử vong. Trường hợp này được xác định là lỗi hoàn toàn của bên bị thiệt
hại (người tự tử), tài xế và chủ xe tải sẽ được miễn trách nhiệm BTTH về tính mạng
(tuy nhiên vẫn cần lưu ý quy định riêng nếu nguồn nguy hiểm cao độ có thỏa thuận
khác hoặc luật đặc biệt điều chỉnh).
3. Nghĩa
Vụ Chứng Minh Thuộc Về Ai?
Một điểm mấu
chốt trong tố tụng dân sự được làm rõ qua Nghị quyết 02/2022 là nghĩa vụ
chứng minh:
- Người bị thiệt hại chỉ cần chứng
minh có thiệt hại thực tế và hành vi/tài sản của phía kia có liên quan đến
thiệt hại đó.
- Người gây thiệt hại (bị đơn) muốn
được miễn bồi thường thì phải tự mình chứng minh rằng thiệt hại xảy ra hoàn
toàn do sự kiện bất khả kháng hoặc hoàn toàn do lỗi
của nguyên đơn. Nếu không chứng minh được, họ vẫn phải gánh chịu trách
nhiệm pháp lý.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét