Trong các vụ án hình sự, đặc biệt là các vụ án về kinh
tế, chức vụ và tham nhũng, Thẩm định giá tài sản và Giám định tư pháp
về giá là hai hoạt động chuyên môn thường xuyên song hành nhưng có bản chất
pháp lý và giá trị tố tụng khác biệt.
Dưới đây là phân tích chi tiết về mối quan hệ và giá
trị chứng cứ của hai hoạt động này:
1. Sự khác biệt giữa Thẩm định giá và Giám định tư
pháp về giá
|
Tiêu chí
|
Thẩm định giá tài sản
|
Giám định tư pháp về giá
|
|
Căn cứ pháp lý
|
Luật Giá và Tiêu chuẩn thẩm định giá Việt Nam.
|
Luật Giám định tư pháp và Bộ luật Tố tụng hình sự.
|
|
Văn bản yêu cầu
|
Hợp đồng dịch vụ thẩm định giá (dân sự/kinh tế).
|
Quyết định trưng cầu giám định của cơ quan tiến hành
tố tụng (Công an, Viện kiểm sát, Tòa án).
|
|
Chủ thể thực hiện
|
Thẩm định viên về giá thuộc doanh nghiệp thẩm định
giá.
|
Giám định viên tư pháp hoặc Hội đồng định giá tài sản
trong tố tụng hình sự.
|
|
Sản phẩm đầu ra
|
Chứng thư và Báo cáo kết quả thẩm định giá.
|
Kết luận giám định tư pháp hoặc Bản kết luận định
giá tài sản.
|
|
Mục đích
|
Xác định giá trị tài sản để làm căn cứ cho các giao
dịch, vay vốn hoặc bồi thường ban đầu.
|
Xác định thiệt hại, giá trị tài sản để làm căn cứ định
tội danh, khung hình phạt và trách nhiệm dân sự trong vụ án.
|
Xuất sang Trang tính
2. Mối quan hệ giữa hai hoạt động
Mối quan hệ giữa chúng là mối quan hệ tiền đề - kế
thừa và kiểm chứng:
- Thẩm định giá là cơ sở ban đầu: Trong
giai đoạn tin báo tố giác tội phạm, cơ quan điều tra thường thuê doanh
nghiệp thẩm định giá để xác định sơ bộ giá trị thiệt hại. Kết quả này là
căn cứ để quyết định có khởi tố vụ án hay không.
- Sử dụng kết quả của nhau: Khi thực hiện
giám định tư pháp, Hội đồng định giá có quyền trưng cầu/thuê doanh nghiệp
thẩm định giá thực hiện một phần việc chuyên môn. Kết quả thẩm định giá
lúc này được coi là tư liệu chuyên môn để Hội đồng giám định xem
xét trước khi đưa ra Kết luận giám định cuối cùng.
- Tính độc lập: Mặc dù có thể tham khảo
nhau, nhưng Giám định viên tư pháp không bị buộc phải tuân theo kết quả của
doanh nghiệp thẩm định giá nếu phát hiện quy trình của doanh nghiệp đó vi
phạm tiêu chuẩn chuyên môn.
3. Kết quả nào có giá trị chứng cứ cao hơn trong tố tụng?
Trong tố tụng hình sự, Kết luận giám định tư pháp
(hoặc Kết luận của Hội đồng định giá tài sản theo quyết định trưng cầu) có
giá trị chứng cứ cao hơn. Lý do vì:
A. Tính định danh trong Bộ luật Tố tụng hình sự
Bộ luật Tố tụng hình sự xác định "Kết luận giám định"
là một trong các nguồn chứng cứ chính thức. Trong khi đó, Chứng thư thẩm
định giá của doanh nghiệp thường chỉ được coi là "Tài liệu, đồ vật
khác" hoặc chứng cứ bổ trợ.
B. Trách nhiệm pháp lý của chủ thể
- Giám định viên: Chịu trách nhiệm trực tiếp
trước pháp luật về kết luận của mình. Nếu kết luận sai sự thật gây hậu quả
nghiêm trọng, giám định viên có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội
"Khai báo gian lận hoặc cung cấp tài liệu sai sự thật" hoặc
"Tội từ chối kết luận giám định".
- Thẩm định viên: Chịu trách nhiệm dân sự
(bồi thường) hoặc trách nhiệm nghề nghiệp. Mặc dù vẫn có rủi ro hình sự nếu
thông đồng, nhưng vai trò của họ trong tố tụng mang tính chất dịch vụ hơn
là quyền lực tư pháp.
C. Quy trình thực hiện khắt khe
Giám định tư pháp về giá phải tuân thủ nghiêm ngặt
trình tự trưng cầu, giao nhận đối tượng giám định và thời hạn theo quy định của
Luật Giám định tư pháp. Hội đồng định giá trong tố tụng thường bao gồm đại diện
của các cơ quan quản lý nhà nước (Sở Tài chính, Sở Xây dựng...), mang tính
khách quan và đa ngành hơn so với một doanh nghiệp đơn lẻ.
4. Lưu ý về "Sự thật khách quan"
Mặc dù Kết luận giám định có giá trị pháp lý cao hơn,
nhưng trong tố tụng hình sự, không có loại chứng cứ nào có giá trị tuyệt đối được
định trước.
- Nếu có mâu thuẫn giữa Chứng thư thẩm định giá và Kết luận giám định,
hoặc giữa các kết luận giám định khác nhau, Tòa án sẽ thực hiện giám định
lại hoặc giám định bổ sung.
- Luật sư bào chữa thường sử dụng các sai sót trong Chứng thư thẩm định
giá (vốn là tiền đề của Kết luận giám định) để bác bỏ giá trị của kết quả
giám định nhằm giảm nhẹ trách nhiệm cho bị can, bị cáo.
Tóm lại: Thẩm định giá là
hoạt động dịch vụ hỗ trợ, còn Giám định tư pháp về giá là hoạt động tư pháp
chính thức. Trong hồ sơ vụ án hình sự, Kết luận giám định mới là văn bản trực
tiếp định đoạt số phận pháp lý của các bên.
Bạn đang quan tâm đến việc vận dụng các lỗi trong thẩm
định giá để tranh tụng trong các vụ án kinh tế chăng?
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét