Trong những trường hợp nào vợ, chồng có quyền định đoạt tài sản chung mà không phụ thuộc ý chí của chồng, vợ họ? Hậu quả pháp lý của việc vợ, chồng định đoạt tài sản chung nhưng không có sự đồng ý của chồng, vợ?

CÂU HỎI : Trong những trường hợp nào vợ, chồng có quyền định đoạt tài sản chung mà không phụ thuộc ý chí của chồng, vợ họ? Hậu quả pháp lý của việc vợ, chồng định đoạt tài sản chung nhưng không có sự đồng ý của chồng, vợ?	(Trả lời bên dưới)

Về nguyên tắc, tài sản chung của vợ chồng thuộc sở hữu hợp nhất nên việc chiếm hữu, sử dụng, định đoạt phải do vợ chồng thỏa thuận. Tuy nhiên, pháp luật vẫn quy định những trường hợp ngoại lệ để đảm bảo tính linh hoạt trong sinh hoạt gia đình và bảo vệ người thứ ba ngay tình. Dưới đây là phân tích chi tiết dựa trên Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 và các văn bản hướng dẫn: 1. Các trường hợp định đoạt tài sản chung không phụ thuộc ý chí của bên kia Việc một bên tự mình định đoạt tài sản chung mà không cần sự đồng ý cụ thể của bên còn lại thường xảy ra trong các trường hợp sau: a. Đáp ứng nhu cầu thiết yếu của gia đình Vợ hoặc chồng có quyền tự mình thực hiện các giao dịch nhằm đáp ứng nhu cầu sinh hoạt thiết yếu hàng ngày của gia đình (Điều 30). Ví dụ: Mua lương thực, thực phẩm, thuốc men, đóng học phí cho con, thanh toán hóa đơn điện nước... ngay cả khi bên kia không có mặt hoặc không đồng ý tại thời điểm đó. b. Tài sản đang được dùng để kinh doanh (Điều 36) Khi vợ chồng đang cùng kinh doanh, bên trực tiếp sản xuất, kinh doanh có quyền tự mình thực hiện các giao dịch dân sự liên quan đến hoạt động đó, trừ khi tài sản đó là bất động sản hoặc động sản phải đăng ký quyền sở hữu. Mục đích: Để đảm bảo tính kịp thời và hiệu quả trong hoạt động kinh tế. c. Đại diện cho nhau khi một bên mất năng lực hành vi dân sự Nếu một bên bị mất năng lực hành vi dân sự mà bên kia là người giám hộ, hoặc được tòa án chỉ định đại diện, thì bên đó có quyền định đoạt tài sản chung để giải quyết các vấn đề cấp thiết (Điều 24). d. Trường hợp có ủy quyền Nếu vợ chồng đã có văn bản ủy quyền cho nhau về việc quản lý, định đoạt khối tài sản chung, thì bên được ủy quyền có toàn quyền quyết định trong phạm vi nội dung ủy quyền đó. 2. Hậu quả pháp lý khi tự ý định đoạt tài sản chung không có sự đồng ý Khi một bên tự ý định đoạt tài sản chung (đặc biệt là các tài sản lớn như nhà đất, xe cộ, sổ tiết kiệm) mà không có sự đồng ý của bên kia, hậu quả sẽ được xử lý như sau: a. Giao dịch dân sự có thể bị tuyên bố vô hiệu Theo quy định tại Điều 13 Nghị định 126/2014/NĐ-CP, nếu việc định đoạt các tài sản sau đây không có sự đồng ý bằng văn bản của cả hai vợ chồng, thì bên không đồng ý có quyền yêu cầu Tòa án tuyên bố giao dịch vô hiệu: Bất động sản (Nhà ở, quyền sử dụng đất). Động sản mà theo quy định của pháp luật phải đăng ký quyền sở hữu (Ô tô, tàu thuyền...). Tài sản đang là nguồn tạo ra thu nhập chủ yếu của gia đình. b. Bảo vệ quyền lợi của người thứ ba ngay tình Trong một số trường hợp, nếu người mua tài sản không biết và không thể biết việc người bán tự ý định đoạt mà không có sự đồng ý của vợ/chồng (người thứ ba ngay tình), pháp luật có thể công nhận giao dịch để bảo vệ sự ổn định của quan hệ dân sự. Hậu quả: Khi đó, bên tự ý bán tài sản phải bồi thường giá trị phần tài sản tương ứng cho bên kia hoặc trừ vào phần tài sản của mình khi chia tài sản. c. Trách nhiệm bồi thường thiệt hại Nếu hành vi tự ý định đoạt gây ra thiệt hại về tài sản cho khối tài sản chung hoặc cho bên kia, người thực hiện hành vi phải có nghĩa vụ bồi thường bằng tài sản riêng của mình. d. Ảnh hưởng khi chia tài sản ly hôn Khi tòa án giải quyết chia tài sản, nếu xác định được một bên đã có hành vi tẩu tán, phá tán tài sản chung hoặc định đoạt bất hợp pháp, tòa án có thể xem xét trừ phần giá trị đó vào phần tài sản mà bên vi phạm được hưởng, nhằm đảm bảo công bằng cho bên còn lại. Tóm tắt quy định về sự đồng ý: Loại tài sản Yêu cầu sự đồng ý Hình thức đồng ý Nhu cầu thiết yếu Không bắt buộc Miệng/Mặc định Bất động sản Bắt buộc Văn bản có công chứng/chứng thực Động sản phải đăng ký Bắt buộc Văn bản/Chứng từ liên quan Tài sản kinh doanh Tùy trường hợp Theo thỏa thuận quản lý kinh doanh Việc nắm vững các quy định này giúp bạn bảo vệ quyền lợi của mình trong các mối quan hệ dân sự và tránh những tranh chấp pháp lý phức tạp liên quan đến tài sản hộ gia đình. Bạn đang tìm hiểu vấn đề này để chuẩn bị cho bài báo cáo hay có vướng mắc gì về thủ tục công chứng tài sản không? VIDEO: (đang cập nhật) TÀI LIỆU THAM KHẢO: (đang cập nhật) VĂN BẢN PHÁP LUẬT LIÊN QUAN: (đang cập nhật)