Trách nhiệm
liên đới giữa vợ và chồng là một chế định quan trọng nhằm bảo vệ quyền lợi của
người thứ ba khi giao dịch với một trong hai người, đồng thời đảm bảo sự ổn định
cho đời sống gia đình. Dưới đây là
các trường hợp cụ thể xác lập trách nhiệm liên đới và phạm vi thực hiện nghĩa vụ
theo Luật Hôn nhân và Gia đình 2014:
1. Các
trường hợp phát sinh trách nhiệm liên đới (Điều 27) Vợ, chồng phải
chịu trách nhiệm liên đới đối với các giao dịch do một bên thực hiện trong các
trường hợp sau:
- Giao dịch nhằm đáp ứng nhu cầu
thiết yếu của gia đình: Ngay cả khi vợ hoặc chồng không trực tiếp ký tên vào hợp
đồng mua bán, nhưng nếu giao dịch đó phục vụ ăn, mặc, ở, học tập, khám chữa
bệnh... cho các thành viên trong gia đình thì cả hai đều có nghĩa vụ trả nợ.
- Giao dịch phát sinh từ việc đại
diện:
- Đại diện giữa vợ và chồng theo
quy định của pháp luật (ví dụ: một bên bị mất năng lực hành vi dân sự).
- Đại diện theo ủy quyền (có văn
bản ủy quyền rõ ràng).
- Giao dịch liên quan đến tài sản
chung: Các giao
dịch nhằm duy trì, bảo quản hoặc nâng cấp khối tài sản chung của gia đình.
- Nghĩa vụ bồi thường thiệt hại: Khi một bên gây thiệt hại mà
theo quy định pháp luật cả hai phải cùng chịu trách nhiệm.
2. Các
nghĩa vụ tài sản chung của vợ chồng (Điều 37) Đây là những
khoản nợ mà vợ chồng phải dùng tài sản chung để trả, nếu tài sản chung không đủ
thì phải dùng tài sản riêng để bù vào: 1.
Nghĩa
vụ phát sinh từ giao dịch do vợ chồng cùng thỏa thuận xác lập. 2.
Nghĩa
vụ do một bên thực hiện nhằm đáp ứng nhu cầu thiết yếu của gia đình. 3.
Nghĩa
vụ phát sinh từ việc chiếm hữu, sử dụng, định đoạt tài sản chung. 4.
Nghĩa
vụ phát sinh từ việc duy trì, phát triển khối tài sản riêng nhưng hoa lợi, lợi
tức từ tài sản đó là nguồn sống duy nhất của gia đình. 5.
Nghĩa
vụ bồi thường thiệt hại do con cái gây ra (theo quy định của Bộ luật Dân sự).
3. Trường
hợp KHÔNG phát sinh trách nhiệm liên đới Vợ hoặc chồng
sẽ không phải chịu trách nhiệm liên đới nếu giao dịch đó thuộc một trong
các loại sau:
- Nghĩa vụ riêng: Khoản nợ phát sinh từ việc chiếm
hữu, sử dụng, định đoạt tài sản riêng (trừ khi tài sản riêng đó được dùng
vào mục đích gia đình).
- Giao dịch không vì nhu cầu gia
đình: Một bên tự
ý vay tiền để đánh bạc, chi tiêu cá nhân xa xỉ hoặc đầu tư riêng mà không
có sự đồng ý của bên kia và không mang lại lợi ích cho gia đình.
- Hành vi vi phạm pháp luật: Khoản tiền phạt, bồi thường do
hành vi vi phạm pháp luật cá nhân của một bên gây ra (ví dụ: tiền phạt vi
phạm giao thông cá nhân).
4. Ví dụ
minh họa thực tiễn
- Ví dụ 1 (Có liên đới): Chị A tự mình ký hợp đồng vay
50 triệu đồng để nộp học phí cho con và chữa bệnh cho mẹ chồng. Dù anh B
(chồng) không ký tên vào giấy vay, anh B vẫn phải có trách nhiệm liên đới
cùng chị A trả khoản nợ này vì đây là nhu cầu thiết yếu của gia đình.
- Ví dụ 2 (Không liên đới): Anh C tự ý vay 1 tỷ đồng để
kinh doanh chứng khoán riêng mà không bàn bạc với vợ. Khi thua lỗ, chủ nợ
yêu cầu chị D (vợ) trả thay. Trong trường hợp này, nếu chị D chứng minh được
mình không biết, không đồng ý và khoản tiền đó không phục vụ gia đình, chị
D không có trách nhiệm liên đới.
5. Thứ tự
thanh toán nghĩa vụ tài sản Khi có nghĩa
vụ chung, việc thanh toán thường được thực hiện theo thứ tự: 1.
Sử
dụng tài sản chung của vợ chồng để thanh toán. 2.
Nếu
tài sản chung không đủ, các bên phải dùng tài sản riêng của mình để thanh toán
phần còn thiếu theo tỷ lệ công sức đóng góp hoặc theo thỏa thuận. Nội dung này
rất quan trọng trong các vụ án đòi nợ hoặc chia tài sản khi ly hôn. Nếu bạn
đang làm báo cáo nghiên cứu, bạn có thể chú ý thêm vào các bản án thực tế về
"xác định nhu cầu thiết yếu" vì đây là khái niệm thường gây tranh cãi
tại Tòa án. Bạn có cần thêm các tiêu chí để xác định thế nào là "nhu cầu
thiết yếu" theo án lệ không? |
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét