Trong hệ thống
pháp luật Việt Nam, hiệu lực của giao dịch dân sự là cơ sở pháp lý quan trọng để
bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên. Theo quy định tại Điều 117 Bộ
luật Dân sự 2015, một giao dịch dân sự có hiệu lực khi hội đủ các điều kiện
sau đây:
1. Điều
kiện về chủ thể Chủ thể tham
gia giao dịch phải có năng lực pháp luật dân sự và năng lực hành vi
dân sự phù hợp với giao dịch dân sự được xác lập.
- Nội dung: Chủ thể có thể là cá nhân hoặc
pháp nhân. Đối với cá nhân, tùy vào độ tuổi và tình trạng nhận thức (mất
năng lực hành vi, hạn chế năng lực hành vi hoặc có khó khăn trong nhận thức)
mà quyền tự mình xác lập giao dịch sẽ khác nhau.
- Ảnh hưởng đến hiệu lực: Nếu chủ thể không đủ năng lực
hành vi (ví dụ: trẻ em dưới 6 tuổi tự ý bán tài sản lớn) hoặc pháp nhân
xác lập giao dịch vượt quá phạm vi năng lực pháp luật của mình, giao dịch
đó có thể bị tuyên vô hiệu.
2. Điều
kiện về sự tự nguyện Chủ thể tham
gia giao dịch dân sự hoàn toàn tự nguyện.
- Nội dung: Đây là sự thống nhất giữa ý chí
bên trong và sự bày tỏ ý chí ra bên ngoài. Các bên không bị ép buộc, đe dọa
hay lừa dối.
- Ảnh hưởng đến hiệu lực: Nếu giao dịch được xác lập do bị
lừa dối, đe dọa, cưỡng ép hoặc do nhầm lẫn dẫn đến việc không đạt được mục
đích của các bên, giao dịch đó sẽ bị vô hiệu theo yêu cầu của bên bị
vi phạm.
3. Điều
kiện về mục đích và nội dung Mục đích và
nội dung của giao dịch dân sự không vi phạm điều cấm của luật và không
trái đạo đức xã hội.
- Nội dung:
- Điều cấm của luật: Là những quy định của luật
không cho phép chủ thể thực hiện những hành vi nhất định (ví dụ: mua bán
hàng cấm).
- Đạo đức xã hội: Là những chuẩn mực ứng xử
chung giữa người với người trong đời sống xã hội.
- Ảnh hưởng đến hiệu lực: Đây là điều kiện mang tính tuyệt
đối. Nếu vi phạm, giao dịch sẽ bị vô hiệu đương nhiên và không thể
khắc phục được bằng các biện pháp thỏa thuận sau đó.
4. Điều
kiện về hình thức Hình thức của
giao dịch dân sự là điều kiện có hiệu lực của giao dịch dân sự trong trường hợp
luật có quy định.
- Nội dung: Thông thường, giao dịch dân sự
có thể bằng lời nói, văn bản hoặc hành vi cụ thể. Tuy nhiên, với một số loại
giao dịch đặc thù (như chuyển nhượng quyền sử dụng đất, tặng cho bất động
sản), luật bắt buộc phải lập thành văn bản có công chứng, chứng thực.
- Ảnh hưởng đến hiệu lực:
- Nếu luật không bắt buộc hình thức
cụ thể, việc vi phạm hình thức không làm giao dịch vô hiệu.
- Nếu luật bắt buộc nhưng các bên
không tuân thủ, giao dịch có thể bị tuyên vô hiệu.
- Lưu ý: Theo Điều 129 BLDS 2015, nếu một
bên đã thực hiện ít nhất 2/3 nghĩa vụ trong giao dịch thì Tòa án
có thể công nhận hiệu lực của giao dịch đó dù vi phạm về hình thức.
Bảng tóm
tắt ảnh hưởng của việc vi phạm điều kiện:
|
Điều
kiện vi phạm
|
Loại
vô hiệu thường gặp
|
Khả
năng khắc phục
|
|
Chủ thể
|
Vô hiệu
tương đối
|
Có thể được
người đại diện xác nhận sau đó.
|
|
Tự nguyện
|
Vô hiệu
tương đối
|
Có thể bị
tuyên vô hiệu nếu có yêu cầu của bên bị hại.
|
|
Nội
dung/Mục đích
|
Vô hiệu
tuyệt đối
|
Không thể
khắc phục.
|
|
Hình thức
|
Vô hiệu về
hình thức
|
Có thể khắc
phục nếu thực hiện đủ 2/3 nghĩa vụ.
|
Việc nắm vững
các điều kiện này không chỉ giúp đảm bảo an toàn pháp lý cho các bên mà còn là
căn cứ quan trọng để cơ quan tài phán giải quyết các tranh chấp phát sinh trong
thực tế. |
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét