Trong hệ thống
văn bản quy phạm pháp luật hiện hành của Việt Nam, việc định nghĩa và hướng dẫn
về khái niệm "vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng" (đặc biệt
là tính chất "không thể khắc phục được") chủ yếu được làm rõ
thông qua các văn bản hướng dẫn của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao
(HĐTP TANDTC) và các văn bản mang tính chất nghiệp vụ.
Dưới đây là
các văn bản hướng dẫn quan trọng nhất giải thích trực tiếp về thuật ngữ này
trong cả lĩnh vực Dân sự, Hành chính và Hình sự để bạn có nguồn trích dẫn chính
xác:
1. Trong
lĩnh vực Dân sự và Hành chính
Đối với các
vụ án dân sự và hành chính, dù văn bản luật (Điều 310 BLTTDS 2015, Điều 241 Luật
TTHC 2015) dùng cụm từ "vi phạm nghiêm trọng khác về thủ tục tố tụng",
nhưng bản chất "không thể khắc phục được" được hướng dẫn cụ thể trong
các văn bản sau:
🌟 Văn bản trọng tâm: Nghị quyết số 05/2012/NQ-HĐTP
(Nghị quyết
của HĐTP TANDTC hướng dẫn thi hành một số quy định trong Phần thứ hai "Thủ
tục giải quyết vụ án tại Tòa án cấp sơ thẩm" của BLTTDS)
- Dù ban hành cho BLTTDS cũ, nhưng
tinh thần phân loại vi phạm thủ tục tố tụng tại Điều 2 của Nghị quyết
này vẫn là kim chỉ nam cho thực tiễn xét xử hiện nay. Văn bản này làm rõ
thế nào là vi phạm làm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự
(như tống đạt sai, bỏ sót người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan, vi phạm
thẩm quyền, thành phần HĐXX...). Các vi phạm này dẫn đến hậu quả hệ thống
mà cấp phúc thẩm không thể ngồi tự sửa đổi hay bổ sung tài liệu tại chỗ được.
🌟 Văn bản bổ trợ: Các tài liệu Giải
đáp nghiệp vụ của TANDTC
Hằng năm,
TANDTC đều ban hành các văn bản Giải đáp một số vấn đề nghiệp vụ để thống nhất
xét xử. Trong đó, các lỗi "không thể khắc phục được" buộc phải hủy án
được chỉ mặt đặt tên rất rõ:
- Giải đáp số 01/2017/GĐ-TANDTC
(ngày 07/4/2017): Hướng dẫn xử lý trường hợp Tòa án cấp sơ thẩm không đưa người có
quyền lợi, nghĩa vụ liên quan vào tham gia tố tụng. TANDTC khẳng định đây
là vi phạm nghiêm trọng và cấp phúc thẩm phải hủy bản án sơ thẩm.
- Công văn số 02/TANDTC-PC ngày 02/08/2021 (về giải quyết tranh chấp đất đai): TANDTC làm rõ trường hợp cấp sơ thẩm giải quyết tranh chấp đất đai nhưng không xem xét thẩm định tại chỗ, không tiến hành đo đạc, xác định vị trí, ranh giới thửa đất tranh chấp, hoặc không lấy ý kiến của cơ quan quản lý nhà nước về đất đai. Đây được coi là vi phạm thu thập chứng cứ nghiêm trọng dẫn đến việc hủy án sơ thẩm.
2. Trong
lĩnh vực Hình sự (Có văn bản định nghĩa trực tiếp văn phong này)
Nếu bạn cần
tìm một văn bản quy phạm pháp luật chỉ rõ danh mục các hành vi được coi
là "vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng không thể khắc phục", thì
ngành Hình sự có một văn bản hướng dẫn cực kỳ chi tiết và trực diện:
🌟 Thông tư liên tịch số
02/2017/TTLT-VKSNDTC-TANDTC-BCA-BQP
(Thông tư
liên tịch giữa Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Tòa án nhân dân tối cao, Bộ Công
an, Bộ Quốc phòng quy định về phối hợp giữa các cơ quan tiến hành tố tụng trong
việc thực hiện một số quy định của BLTTHS về trả hồ sơ để điều tra bổ sung).
Tại Điều
4 của Thông tư liên tịch này định nghĩa rõ: Những vi phạm nghiêm trọng
thủ tục tố tụng xâm phạm đến quyền lợi của người tham gia tố tụng mà không thể
khắc phục được tại giai đoạn truy tố, xét xử.
Văn bản này
liệt kê chi tiết các trường hợp "không thể khắc phục được" bao gồm:
1.
Không
chỉ định người bào chữa cho bị can, bị cáo trong các trường hợp bắt buộc.
2.
Xác
định không đúng tuổi của người bị buộc tội, người bị hại là người dưới 18 tuổi
dẫn đến áp dụng sai thủ tục.
3.
Cơ
quan tiến hành tố tụng không thực hiện việc dịch thuật, không cử người phiên dịch
cho người tham gia tố tụng không sử dụng được tiếng Việt.
4.
Việc
khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử do người không có thẩm quyền tiến hành hoặc
không đúng thành phần theo quy định.
5.
Hồ
sơ vụ án bị mất mát, tẩy xóa, sửa chữa các tài liệu, chứng cứ mấu chốt cấu
thành tội phạm mà không thể khôi phục lại được.
💡 Kinh nghiệm trích dẫn cho bạn:
- Nếu viết về Dân sự/Hành chính:
Hãy dựa vào Khoản 2 Điều 310 BLTTDS 2015, dẫn chiếu đến nguyên lý "bảo
đảm hai cấp xét xử" và sử dụng Giải đáp nghiệp vụ số
01/2017/GĐ-TANDTC làm minh chứng cho việc "bỏ sót đương sự là
vi phạm nghiêm trọng không thể khắc phục".
- Nếu viết về Hình sự: Hãy
trích dẫn trực tiếp Điều 4 Thông tư liên tịch số
02/2017/TTLT-VKSNDTC-TANDTC-BCA-BQP vì đây là văn bản hiếm hoi dùng trực
diện và chi tiết cụm từ "không thể khắc phục được" trong
hệ thống văn bản pháp luật.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét