Để phân biệt
rõ ràng giữa "mất năng lực hành vi dân sự" (NLHVDS) và "bị
hạn chế năng lực hành vi dân sự", chúng ta cần dựa trên các tiêu chí cốt
lõi: Nguyên nhân (y khoa/thực tế), Mức độ nhận thức, và Hậu quả pháp lý đối với
các giao dịch dân sự.
Dưới đây là
bảng so sánh chi tiết theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015:
Bảng so
sánh phân biệt
|
Tiêu
chí phân biệt
|
Mất
năng lực hành vi dân sự
|
Bị hạn
chế năng lực hành vi dân sự
|
|
Căn cứ
pháp lý
|
Điều 22 Bộ
luật Dân sự 2015
|
Điều 24 Bộ
luật Dân sự 2015
|
|
Bản chất
nguyên nhân
|
Do bệnh
tật (Bệnh tâm thần hoặc các bệnh khác tương tự).
|
Do hành
vi lệch chuẩn tác động đến tài sản (Nghiện ma túy hoặc các chất kích
thích khác).
|
|
Tình trạng
nhận thức
|
Không
thể nhận thức và
làm chủ được hành vi của mình.
|
Vẫn có khả
năng nhận thức, nhưng hành vi bị lệ thuộc dẫn đến phá tán tài sản của gia
đình.
|
|
Chủ thể
có quyền nộp đơn yêu cầu
|
Người có
quyền, nghĩa vụ liên quan hoặc cơ quan, tổ chức hữu quan.
|
Chỉ thành
viên gia đình hoặc cơ quan, tổ chức hữu quan.
|
|
Tài liệu
chứng cứ bắt buộc
|
Phải có Kết
luận của tổ chức giám định pháp y tâm thần.
|
Phải có
tài liệu chứng minh tình trạng nghiện và hành vi phá tán tài sản.
|
|
Đại diện
pháp lý
|
Tòa án chỉ
định người giám hộ để làm người đại diện theo pháp luật.
|
Tòa án chỉ
định người đại diện theo pháp luật.
|
|
Hiệu lực
giao dịch dân sự
|
Mọi giao dịch
dân sự đều phải do người đại diện theo pháp luật xác lập, thực hiện.
|
Được tự
mình thực hiện giao dịch phục vụ nhu cầu sinh hoạt hàng ngày. Các giao
dịch tài sản khác phải có sự đồng ý của người đại diện.
|
Các điểm
mấu chốt cần lưu ý khi làm bài nghiên cứu
Khi phân
tích hai khái niệm này, có 3 điểm tư duy quan trọng mà bạn nên chú ý để tránh
nhầm lẫn:
1.
Về mặt tư duy pháp lý (Bảo vệ chủ thể):
o Việc tuyên bố một người mất NLHVDS
nhằm mục đích bảo vệ chính quyền lợi của người đó (vì họ không còn nhận
thức).
o Trong khi đó, việc tuyên bố hạn chế
NLHVDS lại nhằm mục đích chính là bảo vệ khối tài sản chung và quyền lợi
của các thành viên khác trong gia đình trước hành vi phá tán của người nghiện.
2.
Giao dịch thiết yếu hàng ngày:
- Người bị hạn
chế NLHVDS vẫn có quyền tự quyết đối với các nhu cầu sinh hoạt tối thiểu (như
mua thức ăn, quần áo thông thường). Ngược lại, người đã bị tuyên bố mất NLHVDS
thì hoàn toàn không có quyền tự mình tham gia bất kỳ giao dịch nào, kể cả giao
dịch nhỏ nhất; tất cả phải thông qua người giám hộ.
3.
Thời điểm phát sinh hậu quả pháp lý:
Cả hai trạng
thái này chỉ chính thức có hiệu lực pháp luật kể từ ngày Quyết định của
Tòa án có hiệu lực. Trước khi có quyết định của Tòa án, về mặt pháp lý họ vẫn
là những công dân có năng lực hành vi dân sự đầy đủ (nếu đã thành niên).
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét