Trong hệ thống
pháp luật sở hữu trí tuệ, Hợp đồng sử dụng cuộc biểu diễn là một loại hợp
đồng về Quyền liên quan. Nó xác lập việc chủ sở hữu quyền đối với cuộc biểu diễn
(thường là nghệ sĩ biểu diễn hoặc đơn vị bầu sô/quản lý) cho phép bên thứ ba
khai thác hình ảnh, âm thanh hoặc sự xuất hiện của họ.
Dưới đây là
các khía cạnh pháp lý trọng tâm bạn cần đưa vào báo cáo nghiên cứu:
1. Đối tượng
của hợp đồng
Không giống
như hợp đồng với VCPMC (về bài hát), đối tượng ở đây là hành vi biểu diễn
của con người:
- Nghệ sĩ biểu diễn: Ca sĩ, nhạc công, vũ công, diễn
viên, người đọc bài thơ, hoặc người thể hiện các loại hình nghệ thuật dân
gian.
- Hình thức khai thác: Ghi âm, ghi hình trực tiếp cuộc
biểu diễn; phát sóng hoặc truyền đạt đến công chúng cuộc biểu diễn đó.
2. Các điều
khoản đặc thù "xương sống"
Một hợp đồng
sử dụng cuộc biểu diễn chuẩn thường tập trung vào 3 nhóm điều khoản mà bạn nên
phân tích sâu:
|
Điều
khoản
|
Nội
dung chi tiết
|
Ý
nghĩa pháp lý
|
|
Quyền
nhân thân
|
Việc nêu
tên nghệ sĩ, bảo vệ sự toàn vẹn của hình ảnh biểu diễn.
|
Đây là quyền
không thể chuyển giao, bên sử dụng phải cam kết không làm biến dạng hình ảnh
nghệ sĩ.
|
|
Quyền
tài sản
|
Cho phép
ghi hình, phát sóng hoặc phân phối bản sao cuộc biểu diễn.
|
Xác định
giới hạn khai thác (ví dụ: chỉ được phát trên YouTube hay được phép chiếu
trên TV).
|
|
Thù lao
(Royalty)
|
Số tiền trả
một lần hoặc tỷ lệ % doanh thu từ việc khai thác cuộc biểu diễn.
|
Nghĩa vụ
tài chính đối với nỗ lực và kỹ năng của người biểu diễn.
|
3. Phân
biệt Quyền sở hữu và Quyền biểu diễn
Trong nghiên
cứu cao học, bạn cần làm rõ sự tách biệt này để tránh nhầm lẫn:
- Chủ thể: Nghệ sĩ biểu diễn thường là người
nắm giữ quyền nhân thân, nhưng đơn vị đầu tư (bầu sô, nhà sản xuất
chương trình) thường là chủ sở hữu quyền tài sản nếu có thỏa thuận trong hợp
đồng lao động/hợp đồng giao việc.
- Xung đột quyền: Khi một đơn vị muốn ghi hình một
show ca nhạc, họ cần ký hợp đồng với cả Nhạc sĩ (thông qua VCPMC)
và Nghệ sĩ biểu diễn (hoặc đơn vị quản lý của họ).
4. Thách
thức thực thi quyền trong kỷ nguyên số
Đây là phần
"đắt" cho báo cáo nghiên cứu của bạn:
- Deepfake và AI: Việc sử dụng hình ảnh, giọng
nói của nghệ sĩ từ các cuộc biểu diễn cũ để tạo ra sản phẩm mới bằng AI
đang tạo ra khoảng trống pháp lý về việc "ủy quyền sử dụng".
- Live-streaming: Việc khán giả tự ý livestream
cuộc biểu diễn lên mạng xã hội có vi phạm hợp đồng sử dụng cuộc biểu diễn
giữa nghệ sĩ và ban tổ chức hay không? (Thông thường là có, vì nó xâm phạm
quyền truyền đạt đến công chúng).
Lưu ý: Theo Điều 29 Luật SHTT sửa đổi
2022, quyền của nghệ sĩ biểu diễn đã được củng cố rõ ràng hơn, đặc biệt là
quyền ngăn chặn các hành vi cắt ghép, chỉnh sửa cuộc biểu diễn làm phương hại đến
danh dự, uy tín của nghệ sĩ.
Bạn có muốn
tôi phân tích sâu hơn về sự khác biệt giữa hợp đồng "thuê" nghệ sĩ biểu
diễn (Hợp đồng dịch vụ) và hợp đồng "li-xăng" quyền biểu diễn không?
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét