Mức đóng và
phương thức đóng Bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc là những nội dung trọng yếu thể
hiện trách nhiệm tài chính của các chủ thể trong quan hệ lao động. Việc phân
tích này giúp làm rõ cơ chế hình thành quỹ an sinh xã hội tại Việt Nam.
1. Phân
tích mức phí đóng BHXH bắt buộc Mức đóng
BHXH bắt buộc được tính dựa trên tỷ lệ phần trăm (%) của tiền lương
tháng làm căn cứ đóng BHXH. Tổng mức đóng hiện nay thường được duy trì ở mức 25%
(chưa bao gồm Bảo hiểm y tế và Bảo hiểm thất nghiệp). a. Đối với
người lao động (NLĐ) NLĐ đóng 8%
tiền lương tháng vào quỹ hưu trí và tử tuất.
- Các chế độ ngắn hạn khác (ốm
đau, thai sản, tai nạn lao động) NLĐ không phải đóng phí nhưng vẫn được hưởng
trên cơ sở đóng góp của người sử dụng lao động.
b. Đối với
người sử dụng lao động (NSDLĐ) NSDLĐ có
trách nhiệm đóng cao hơn vì đây được coi là một phần chi phí sử dụng lao động
và trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp. Tổng mức đóng của NSDLĐ là 17%
(hoặc 17,5% tùy điều kiện), chia cụ thể cho các quỹ thành phần:
- Quỹ ốm đau và thai sản: 3%.
- Quỹ tai nạn lao động, bệnh nghề
nghiệp (TNLĐ-BNN): 0,5% (có thể giảm xuống 0,3% nếu doanh nghiệp đảm bảo an toàn lao động
tốt).
- Quỹ hưu trí và tử tuất: 14%.
c. Căn cứ
tiền lương đóng BHXH
- Tiền lương tháng: Bao gồm mức lương, phụ cấp
lương và các khoản bổ sung khác theo quy định của pháp luật lao động.
- Giới hạn đóng:
- Mức thấp nhất: Không thấp hơn mức lương tối
thiểu vùng (đối với lao động làm công việc giản đơn).
- Mức cao nhất: Không quá 20 lần mức lương cơ
sở. Điều này nhằm ngăn chặn việc trục lợi quỹ bằng cách đóng cực cao để
hưởng lương hưu quá lớn.
2. Phân
tích phương thức đóng BHXH bắt buộc Phương thức
đóng xác định cách thức và thời điểm dòng tiền chuyển từ chủ thể đóng vào quỹ của
cơ quan Nhà nước. a. Phương
thức đóng định kỳ Đây là cách
thức phổ biến nhất để đảm bảo nguồn thu ổn định cho quỹ:
- Đóng hàng tháng: Chậm nhất là ngày cuối cùng của
tháng, NSDLĐ phải trích từ tiền lương của NLĐ và phần trách nhiệm của mình
để nộp cho cơ quan BHXH.
- Đóng 03 tháng hoặc 06 tháng một
lần: Áp dụng
cho các doanh nghiệp, hợp tác xã hoạt động trong lĩnh vực nông, lâm, ngư,
diêm nghiệp trả lương theo chu kỳ sản xuất, vụ mùa.
b. Trình
tự đóng (Trách nhiệm của NSDLĐ) NSDLĐ đóng
vai trò là "người thu hộ" cho Nhà nước: 1.
Hàng
tháng, doanh nghiệp tính toán tổng tiền lương của NLĐ. 2.
Khấu
trừ trực tiếp 8% từ lương của NLĐ. 3.
Cộng
với phần 17-17,5% do doanh nghiệp chịu trách nhiệm. 4.
Chuyển
toàn bộ số tiền này vào tài khoản chuyên thu của cơ quan BHXH địa phương. c. Phương
thức đóng cho các đối tượng đặc biệt
- Người đi làm việc ở nước ngoài: Có thể đóng trực tiếp cho cơ
quan BHXH nơi cư trú trước khi đi hoặc thông qua doanh nghiệp đưa lao động
đi. Họ có thể đóng trước cho 03 tháng, 06 tháng hoặc 12 tháng một lần.
- Truy thu và đóng bù: Nếu doanh nghiệp chậm đóng, họ
phải nộp đủ số tiền chưa đóng và phải trả thêm tiền lãi chậm đóng theo lãi
suất của quỹ đầu tư BHXH năm trước liền kề.
3. Nhận
xét về cơ chế Đóng - Hưởng Việc thiết kế
mức đóng và phương thức đóng này đảm bảo 3 yếu tố: 1.
Sự chia sẻ trách nhiệm: NSDLĐ gánh vác phần lớn chi phí để hỗ trợ NLĐ. 2.
Tính tích lũy bền vững: Quỹ hưu trí chiếm tỷ lệ đóng cao nhất (22% tổng cộng) vì
đây là chế độ dài hạn và tốn kém nhất. 3.
Tính cưỡng chế hành chính: Việc giao trách nhiệm thu cho NSDLĐ giúp Nhà nước quản lý tập
trung và giảm thiểu tình trạng cá nhân quên hoặc ngại đi đóng bảo hiểm hàng
tháng.
|
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét