Việc chia
tài sản chung của vợ chồng khi ly hôn là một trong những nội dung phức tạp nhất,
đòi hỏi Tòa án phải cân bằng giữa quyền sở hữu cá nhân và giá trị đạo đức gia
đình. Theo Điều 59 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 và hướng dẫn tại Thông tư liên tịch 01/2016/TTLT-TANDTC-VKSNDTC-BTP, Tòa án phải tuân thủ các
nguyên tắc vàng sau đây:
1. Nguyên
tắc ưu tiên quyền tự thỏa thuận Trước khi áp
dụng các quy định cưỡng chế của pháp luật, Tòa án luôn tôn trọng ý chí tự nguyện
của các bên.
- Vợ chồng có quyền tự thỏa thuận
về việc phân chia toàn bộ hoặc một phần tài sản.
- Nếu thỏa thuận này không vi phạm
điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội và đảm bảo quyền lợi của con
cái, Tòa án sẽ ra quyết định công nhận sự thỏa thuận đó.
2. Nguyên
tắc chia đôi có điều chỉnh (Nguyên tắc trọng tâm) Nếu không thỏa
thuận được, tài sản chung về nguyên tắc sẽ được chia đôi (50/50). Tuy
nhiên, Tòa án không chia một cách máy móc mà phải xem xét 4 yếu tố để điều chỉnh
tỷ lệ:
- Hoàn cảnh của gia đình và của vợ,
chồng: Xem xét
bên nào gặp khó khăn hơn sau khi ly hôn (về chỗ ở, sức khỏe, thu nhập) để
chia phần tài sản lớn hơn giúp họ ổn định cuộc sống.
- Công sức đóng góp: Đánh giá việc tạo lập, duy trì
và phát triển khối tài sản.
Lưu ý đặc
biệt: Luật khẳng định
công việc nội trợ và chăm sóc con cái được tính là lao động có thu nhập,
tương đương với người đi làm kiếm tiền.
- Bảo vệ lợi ích chính đáng của mỗi
bên trong sản xuất, kinh doanh: Chia tài sản sao cho các bên vẫn có thể tiếp tục công
việc nghề nghiệp hoặc hoạt động kinh doanh để tạo thu nhập sau này.
- Lỗi của mỗi bên trong việc vi phạm
quyền, nghĩa vụ vợ chồng: Nếu một bên có lỗi dẫn đến ly hôn (như ngoại tình, bạo
lực gia đình) hoặc có hành vi phá tán tài sản, bên đó có thể bị chia phần
tài sản ít hơn.
3. Nguyên
tắc bảo vệ tài sản riêng Tòa án phải
xác định rõ ranh giới giữa tài sản chung và tài sản riêng:
- Tài sản riêng của bên nào thì
thuộc quyền sở hữu của bên đó, không đưa vào khối tài sản chia khi ly hôn.
- Nếu tài sản riêng đã được nhập
vào tài sản chung thì sẽ được giải quyết như tài sản chung. Nếu có tranh
chấp, bên nào khẳng định là tài sản riêng thì có nghĩa vụ đưa ra chứng cứ.
4. Nguyên
tắc chia bằng hiện vật hoặc giá trị
- Chia bằng hiện vật: Tòa án ưu tiên chia tài sản mà
các bên có thể trực tiếp sử dụng (ví dụ: chia đôi diện tích đất, mỗi người
một chiếc xe).
- Thanh toán chênh lệch giá trị: Nếu tài sản không thể chia nhỏ
(như duy nhất một căn nhà), Tòa án sẽ giao tài sản cho một bên và buộc bên
đó phải thanh toán bằng tiền cho bên kia phần giá trị tương ứng với tỷ lệ
họ được hưởng.
5. Nguyên
tắc bảo vệ quyền lợi phụ nữ và trẻ em Đây là
nguyên tắc nhân văn xuyên suốt:
- Đảm bảo quyền lợi hợp pháp của vợ
và con chưa thành niên.
- Bảo vệ con đã thành niên nhưng mất
năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản
để tự nuôi mình.
Bảng tóm
tắt các căn cứ điều chỉnh tỷ lệ chia:
|
Yếu tố
điều chỉnh
|
Nội
dung xem xét
|
|
Sức lao
động
|
Đóng góp
tiền bạc + Lao động nội trợ
|
|
Hoàn cảnh
|
Sức khỏe,
chỗ ở, khả năng nuôi con
|
|
Lỗi
|
Vi phạm đạo
đức, tẩu tán tài sản
|
|
Duy trì
kinh doanh
|
Đảm bảo tư
liệu sản xuất cho các bên
|
Việc nắm vững
các nguyên tắc này giúp các bên dự báo được kết quả phân chia và chuẩn bị các
chứng cứ cần thiết để bảo vệ quyền lợi của mình tại Tòa án. |
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét