Thứ Sáu, 3 tháng 5, 2024

Khái niệm BHXH? Phân biệt BHXH với an sinh xã hội, bảo hiểm thương mại?

CÂU HỎI : Khái niệm BHXH? Phân biệt BHXH với an sinh xã hội, bảo hiểm thương mại?

(Trả lời bên dưới)

Trong hệ thống pháp luật và chính sách xã hội, Bảo hiểm xã hội (BHXH) là trụ cột quan trọng nhất. Để hiểu rõ bản chất, chúng ta cần đặt nó trong sự so sánh với hệ thống bao quát hơn là An sinh xã hội và hình thức kinh doanh là Bảo hiểm thương mại.


1. Khái niệm Bảo hiểm xã hội (BHXH)

Dưới góc độ pháp lý tại Việt Nam (Luật BHXH 2014 và các văn bản hướng dẫn), BHXH được định nghĩa như sau:

Bảo hiểm xã hội là sự bảo đảm thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập của người lao động khi họ bị giảm hoặc mất thu nhập do ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, hết tuổi lao động hoặc chết, trên cơ sở đóng vào quỹ bảo hiểm xã hội.

Bản chất của BHXH:

  • Sự chia sẻ rủi ro: Lấy số đông bù số ít.
  • Đóng - hưởng: Quyền lợi được thụ hưởng tỷ lệ thuận với mức đóng và thời gian đóng đóng góp vào quỹ.
  • Trách nhiệm xã hội: Có sự tham gia đóng góp của cả người lao động, người sử dụng lao động và sự bảo trợ của Nhà nước.

2. Phân biệt BHXH với An sinh xã hội (ASXH)

Nhiều người thường nhầm lẫn hai khái niệm này, nhưng thực tế chúng có mối quan hệ "tập hợp con""tập hợp mẹ".

Tiêu chí

An sinh xã hội (ASXH)

Bảo hiểm xã hội (BHXH)

Phạm vi

Là một hệ thống bao quát rộng lớn.

Là một thành phần (trụ cột) của ASXH.

Cấu trúc

Gồm: BHXH, BHYT, Trợ giúp xã hội, Ưu đãi người có công, Giảm nghèo...

Chỉ tập trung vào các chế độ xoay quanh thu nhập của người lao động.

Đối tượng

Mọi thành viên trong xã hội (đặc biệt là người yếu thế).

Chủ yếu là người lao động (có đóng góp vào quỹ).

Mục tiêu

Đảm bảo mặt bằng đời sống tối thiểu cho toàn dân.

Thay thế/bù đắp thu nhập cho người lao động khi gặp rủi ro.

Mối quan hệ: ASXH là "lưới an toàn" cho cả cộng đồng, còn BHXH là "mắt lưới" dày nhất và quan trọng nhất dành cho lực lượng lao động.


3. Phân biệt BHXH với Bảo hiểm thương mại (BHTM)

Dù cùng dựa trên nguyên tắc quản trị rủi ro, nhưng hai loại hình này có mục đích và nguyên tắc vận hành hoàn toàn khác biệt:

Tiêu chí

Bảo hiểm xã hội (BHXH)

Bảo hiểm thương mại (BHTM)

Mục đích

Phi lợi nhuận. Nhằm ổn định xã hội và đảm bảo quyền lợi con người.

Lợi nhuận. Là hoạt động kinh doanh của các công ty bảo hiểm.

Tính chất

Bắt buộc (đối với phần lớn lao động) và tự nguyện.

Hoàn toàn tự nguyện dựa trên thỏa thuận dân sự.

Cơ sở thiết lập

Dựa trên Luật Bảo hiểm xã hội (quan hệ hành chính - xã hội).

Dựa trên Luật Kinh doanh bảo hiểm (quan hệ dân sự - kinh tế).

Quyền lợi

Do luật định. Mức hưởng phụ thuộc vào mức đóng và sự chia sẻ cộng đồng.

Do hợp đồng thỏa thuận. Mức hưởng phụ thuộc vào phí bảo hiểm và mức độ rủi ro.

Đối tượng

Chỉ những người trong độ tuổi và có tham gia đóng phí.

Mọi đối tượng có nhu cầu và đủ khả năng tài chính.

Vai trò Nhà nước

Nhà nước bảo hộ, quản lý và bù đắp nếu quỹ gặp rủi ro.

Nhà nước chỉ đóng vai trò quản lý về mặt pháp lý và kiểm soát thị trường.


Tóm tắt nhanh để ghi nhớ:

  • ASXH là cái ô lớn che chắn cho tất cả mọi người.
  • BHXH là phần khung thép chắc chắn của cái ô đó, dành cho những người đang làm việc và đóng góp.
  • BHTM là một dịch vụ cao cấp đi kèm, ai có điều kiện thì mua thêm để tăng cường sự bảo vệ cho bản thân và tài sản.

 

VIDEO:

(đang cập nhật)

TÀI LIỆU THAM KHẢO:

(đang cập nhật)

VĂN BẢN PHÁP LUẬT LIÊN QUAN:

(đang cập nhật)

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét