Trong hệ thống
pháp luật Việt Nam, đối tượng điều chỉnh của Luật dân sự là những nhóm quan hệ
xã hội mà luật này tác động đến. Căn cứ theo Điều 1 Bộ luật Dân sự 2015,
đối tượng điều chỉnh bao gồm hai nhóm chính: Quan hệ tài sản và Quan
hệ nhân thân. Dưới đây là
phân tích chi tiết kèm ví dụ minh hoạ:
1. Quan hệ
tài sản Đây là quan
hệ giữa người với người thông qua một tài sản (vật, tiền, giấy tờ có giá và quyền
tài sản). Đặc điểm của quan hệ này trong luật dân sự là mang tính chất ý chí, đền
bù ngang giá và các bên độc lập về tài sản.
- Nội dung: Bao gồm quan hệ sở hữu, quan hệ
chuyển dịch tài sản (hợp đồng), quan hệ bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng,
thừa kế...
- Ví dụ: Anh A ký hợp đồng bán một chiếc
xe máy cho chị B với giá 20 triệu đồng.
- Phân tích: Đây là quan hệ tài sản phát
sinh từ hợp đồng mua bán. Đối tượng ở đây là chiếc xe máy và số tiền
thanh toán. Hai bên tự nguyện thỏa thuận và bình đẳng với nhau.
2. Quan hệ
nhân thân Đây là quan
hệ giữa người với người về những giá trị tinh thần, gắn liền với mỗi cá nhân hoặc
pháp nhân và thường không thể chuyển giao cho người khác (trừ trường hợp pháp
luật có quy định khác). a. Quan hệ
nhân thân không gắn với tài sản Những giá trị
này không thể trị giá được bằng tiền và không là đối tượng để trao đổi.
- Nội dung: Quyền đối với họ tên, quyền
thay đổi giới tính, quyền hình ảnh, quyền danh dự, nhân phẩm, uy tín...
- Ví dụ: Một tờ báo sử dụng hình ảnh cá
nhân của ông C để quảng cáo mà chưa được sự đồng ý của ông.
- Phân tích: Việc bảo vệ hình ảnh cá nhân của
ông C là quan hệ nhân thân không gắn với tài sản. Ông C có quyền yêu cầu
gỡ bỏ và xin lỗi.
b. Quan hệ
nhân thân gắn với tài sản Là những giá
trị nhân thân khi được xác lập sẽ làm phát sinh các quyền tài sản tương ứng.
- Nội dung: Quyền tác giả, quyền sở hữu
công nghiệp.
- Ví dụ: Nhà văn X viết một cuốn tiểu
thuyết.
- Phân tích: Quyền được đứng tên tác giả là
quan hệ nhân thân. Tuy nhiên, từ việc là tác giả, nhà văn X có quyền
nhận tiền nhuận bút từ nhà xuất bản – đây chính là quyền tài sản
phát sinh từ quyền nhân thân đó.
Đặc điểm
chung của đối tượng điều chỉnh Để phân biệt
với Luật Hành chính hay Luật Hình sự, đối tượng của Luật Dân sự có các đặc điểm
sau: 1.
Tính bình đẳng:
Các bên tham gia không phân biệt cấp trên - cấp dưới hay quan hệ quản lý, họ
hoàn toàn bình đẳng về mặt pháp lý. 2.
Tính tự nguyện:
Các quan hệ hình thành chủ yếu dựa trên sự tự do thỏa thuận (tự do ý chí). 3.
Tính tự chịu trách nhiệm: Nếu có vi phạm, bên vi phạm thường phải bồi thường bằng tài
sản để khôi phục tình trạng ban đầu cho bên bị vi phạm. |
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét