Trong các
giao dịch dân sự và hợp đồng mua bán, việc xác định chính xác thời điểm chuyển
giao rủi ro là cực kỳ quan trọng. Nó xác định ai sẽ là người chịu thiệt hại
về tài chính nếu tài sản bị mất mát, hư hỏng do nguyên nhân khách quan (thiên
tai, tai nạn bất ngờ) mà không do lỗi của bên nào.
Về nguyên tắc
chung, rủi ro đi liền với quyền sở hữu, nhưng có những ngoại lệ quan trọng tùy
thuộc vào loại tài sản và thỏa thuận cụ thể.
1. Nguyên
tắc chung theo Bộ luật Dân sự 2015
Bộ luật Dân
sự (BLDS) 2015 quy định các mốc thời gian chịu rủi ro dựa trên tình trạng sở hữu
và bàn giao tài sản:
Đối với vật
(Động sản)
Theo Điều 162, chủ sở hữu phải chịu rủi ro về tài sản thuộc sở hữu của mình. Tuy
nhiên, trong hợp đồng mua bán (Điều 441):
- Chưa bàn giao: Bên bán chịu rủi ro.
- Đã bàn giao: Bên mua chịu rủi ro kể từ thời
điểm nhận tài sản, ngay cả khi chưa trả hết tiền (trừ trường hợp bảo lưu
quyền sở hữu).
Đối với Bất
động sản
Rủi ro đối với
bất động sản gắn liền với việc đăng ký quyền sở hữu:
- Chưa đăng ký: Bên bán chịu rủi ro.
- Đã đăng ký: Bên mua chịu rủi ro kể từ thời
điểm hoàn thành thủ tục đăng ký quyền sở hữu, trừ khi có thỏa thuận khác.
2. Các
trường hợp đặc biệt (Ngoại lệ)
Có 3 kịch bản
phổ biến mà thời điểm chịu rủi ro sẽ thay đổi so với nguyên tắc sở hữu:
|
Trường
hợp
|
Thời
điểm chịu rủi ro
|
Cơ sở
pháp lý
|
|
Bảo lưu
quyền sở hữu
|
Bên mua chịu rủi ro kể từ thời điểm nhận
tài sản, dù bên bán vẫn đang giữ quyền sở hữu cho đến khi thanh toán xong.
|
Điều 334
BLDS
|
|
Bên mua
chậm nhận
|
Nếu tài sản
đã sẵn sàng để giao nhưng bên mua chậm tiếp nhận, bên mua phải chịu rủi
ro kể từ thời điểm chậm tiếp nhận.
|
Điều 441
BLDS
|
|
Tài sản
đang trên đường vận chuyển
|
Nếu không
có thỏa thuận khác, rủi ro thuộc về bên mua kể từ thời điểm giao kết hợp
đồng (áp dụng cho hàng hóa đang chuyển đi).
|
Điều 442
BLDS
|
3. Quy
trình xác định thực tế
- Để xác định
ai chịu trách nhiệm khi có sự cố, bạn có thể đối chiếu nhanh qua các bước sau:
1. Kiểm tra Thỏa
thuận Hợp đồng
Ưu tiên hàng
đầu
1.Kiểm tra Thỏa thuận Hợp đồng:Ưu tiên
hàng đầu.
- Luật dân sự
tôn trọng sự tự nguyện. Nếu hợp đồng ghi rõ "Bên bán chịu rủi ro cho đến
khi hàng đến kho bên mua", thì thỏa thuận này ghi đè lên các quy định mặc
định của luật.
2. Xác định Thời
điểm Bàn giao
Đối với động
sản
2.Xác định Thời điểm Bàn giao:Đối với động
sản.
- Kiểm tra
biên bản bàn giao. Nếu bên mua đã ký nhận hàng nhưng chưa thanh toán xong (và
không có thỏa thuận khác), bên mua đã bắt đầu chịu rủi ro.
3. Xác định Trạng
thái Đăng ký
Đối với bất
động sản
3.Xác định Trạng thái Đăng ký:Đối với bất
động sản.
- Kiểm tra xem
giấy chứng nhận quyền sử dụng đất/nhà ở đã được sang tên hay chưa. Đây là mốc
pháp lý quyết định sự chuyển dịch rủi ro đối với nhà đất.
Lưu ý
quan trọng: Quy định
về rủi ro chỉ áp dụng cho các trường hợp khách quan. Nếu tài sản hư hỏng
do lỗi cố ý hoặc vô ý của bên bán (bảo quản kém) hoặc bên mua (sử dụng sai
cách), thì bên có lỗi phải bồi thường thiệt hại theo quy định về vi phạm hợp đồng,
không áp dụng nguyên tắc chia sẻ rủi ro này.
Để làm rõ
hơn các tình huống cụ thể:
- Tìm hiểu rủi
ro trong hợp đồng mua bán nhà ở hình thành trong tương lai?
- Phân biệt rủi
ro trong mua bán dân sự và thương mại?
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét