Để một giao
dịch dân sự có hiệu lực, ngoài các điều kiện về nội dung (như năng lực hành vi,
sự tự nguyện, mục đích không vi phạm pháp luật), hình thức là một rào cản
pháp lý quan trọng mà bạn cần lưu ý.
Theo quy định
tại Điều 117 và Điều 119 Bộ luật Dân sự 2015, điều kiện về hình thức được
hiểu như sau:
1. Nguyên
tắc chung: Tự do hình thức
Về cơ bản,
pháp luật tôn trọng sự thỏa thuận của các bên. Giao dịch dân sự có thể được thể
hiện bằng:
- Lời nói: Dùng cho các giao dịch đơn giản,
thực hiện ngay (mua rau ngoài chợ, đi xe ôm).
- Văn bản: Dùng cho các giao dịch cần sự
rõ ràng, lưu trữ bằng chứng.
- Hành vi cụ thể: Ví dụ như việc bạn bỏ tiền vào
máy bán hàng tự động.
2. Khi
nào hình thức trở thành điều kiện "Bắt buộc"?
Hình thức chỉ
là điều kiện có hiệu lực của giao dịch dân sự trong trường hợp luật có quy định.
Nếu luật yêu cầu một loại giao dịch phải lập thành văn bản, có công chứng, chứng
thực hoặc đăng ký thì các bên phải tuân thủ tuyệt đối.
Các loại
hình thức bắt buộc phổ biến:
|
Loại
hình thức
|
Ví dụ
điển hình
|
Cơ sở
pháp lý
|
|
Văn bản
thường
|
Hợp đồng
cho vay tài sản, hợp đồng thuê nhà (tùy thời hạn).
|
Các quy định
chuyên ngành.
|
|
Công chứng/Chứng
thực
|
Chuyển nhượng
quyền sử dụng đất, mua bán nhà ở, tặng cho bất động sản.
|
Luật Đất
đai, Luật Nhà ở.
|
|
Đăng ký
tại cơ quan Nhà nước
|
Giao dịch
về quyền sử dụng đất, tàu bay, tàu biển.
|
Luật Đất
đai, Bộ luật Hàng hải.
|
3. Hệ quả
khi vi phạm điều kiện về hình thức
Nếu luật quy
định phải bằng văn bản/công chứng mà các bên không thực hiện thì giao dịch đó có
nguy cơ bị tuyên bố vô hiệu. Tuy nhiên, Bộ luật Dân sự 2015 có một "lối
thoát" rất nhân văn tại Điều 129:
Giao dịch
vi phạm hình thức vẫn có hiệu lực nếu:
1.
Một
bên hoặc các bên đã thực hiện ít nhất 2/3 nghĩa vụ trong giao dịch.
2.
Các
bên có yêu cầu Tòa án công nhận hiệu lực của giao dịch đó.
Trong trường
hợp này, các bên không cần phải thực hiện việc công chứng, chứng thực lại nữa.
4. Giao dịch
qua phương thức điện tử
- Hiện nay,
giao dịch dân sự thông qua phương tiện điện tử dưới hình thức thông điệp dữ liệu
theo quy định của pháp luật về giao dịch điện tử được coi là giao dịch bằng
văn bản. Đây là điểm cực kỳ quan trọng trong thời đại số hóa, giúp các hợp
đồng điện tử có giá trị pháp lý tương đương văn bản giấy.
- Bạn có muốn
phân tích kỹ hơn về các trường hợp 'ngoại lệ' giúp giao dịch vi phạm hình thức
vẫn có hiệu lực không?
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét