Tổ chức Lao
động Quốc tế (ILO) là cơ quan đi đầu trong việc thiết lập các tiêu chuẩn quốc tế
về An sinh xã hội (ASXH). Quan điểm của ILO không chỉ mang tính định nghĩa mà
còn là khung pháp lý để các quốc gia thành viên đối chiếu và xây dựng hệ thống
nội địa. Dưới đây là
những nội dung cốt lõi trong quan điểm của ILO về ASXH:
1. Định
nghĩa kinh điển về An sinh xã hội Theo ILO,
ASXH là sự bảo vệ mà xã hội cung cấp cho các thành viên của mình thông qua một
loạt các biện pháp công cộng để chống lại những khó khăn về kinh tế và xã hội.
- Mục tiêu: Chống lại sự mất mát hoặc suy
giảm đáng kể về thu nhập.
- Nguyên nhân gây rủi ro: Ốm đau, thai sản, tai nạn lao động,
thất nghiệp, tàn tật, tuổi già và tử tuất.
- Bao quát: Bao gồm cả việc cung cấp dịch vụ
chăm sóc y tế và trợ cấp gia đình cho trẻ em.
2. Công ước
số 102 - "Bản hiến pháp" của An sinh xã hội Được thông
qua năm 1952, Công ước số 102 về Quy phạm tối thiểu của ASXH là văn kiện
quan trọng nhất, xác định 9 nhánh trợ cấp mà một hệ thống ASXH hiện đại cần có: 1.
Chăm
sóc y tế. 2.
Trợ
cấp ốm đau. 3.
Trợ
cấp thất nghiệp. 4.
Trợ
cấp tuổi già (Hưu trí). 5.
Trợ
cấp tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp. 6.
Trợ
cấp gia đình. 7.
Trợ
cấp thai sản. 8.
Trợ
cấp tàn tật. 9.
Trợ
cấp tử tuất (cho thân nhân khi người trụ cột qua đời). 3. Chiến
lược "Sàn An sinh xã hội" (Social Protection Floors) Đây là quan
điểm trọng tâm của ILO trong thế kỷ XXI, được cụ thể hóa qua Khuyến nghị số
202 (năm 2012).
- Bản chất: ILO cho rằng mỗi quốc gia nên đảm
bảo một mức bảo vệ tối thiểu cho tất cả mọi người dân suốt vòng đời.
- Bốn bảo đảm cơ bản:
- Tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức
khỏe thiết yếu.
- Bảo đảm thu nhập cơ bản cho trẻ
em (tiếp cận giáo dục, dinh dưỡng).
- Bảo đảm thu nhập cơ bản cho người
trong độ tuổi lao động nhưng không có thu nhập (do bệnh tật, thất nghiệp,
thai sản).
- Bảo đảm thu nhập cơ bản cho người
già.
4. Các
nguyên tắc vận hành hệ thống ILO nhấn mạnh
các hệ thống ASXH phải được xây dựng dựa trên các nguyên tắc:
- Trách nhiệm chung và cao nhất của
Nhà nước: Nhà
nước phải chịu trách nhiệm về việc thiết lập và vận hành hệ thống bền vững.
- Quản trị dựa trên sự đồng thuận: Phải có sự tham gia của các đối
tác xã hội (Đại diện người lao động và người sử dụng lao động).
- Tính bền vững về tài chính: Các quỹ phải được tính toán
khoa học để đảm bảo khả năng chi trả dài hạn.
- Không phân biệt đối xử: Bảo vệ quyền lợi của cả lao động
nam, nữ và lao động di cư.
5. Chuyển
dịch từ "Hỗ trợ" sang "Quyền" ILO kiên định
với quan điểm ASXH là một quyền của con người, không phải là một khoản
chi phí phúc lợi tùy nghi. Việc đầu tư vào ASXH được ILO chứng minh là giúp
tăng năng suất lao động, ổn định kinh tế vĩ mô và thúc đẩy công bằng xã hội.
So sánh
mô hình ASXH theo quan điểm ILO
|
Đặc điểm
|
Mô
hình cũ
|
Quan
điểm hiện đại của ILO
|
|
Phạm vi
|
Chỉ dành
cho lao động có hợp đồng
|
Bao phủ
toàn dân (Sàn ASXH)
|
|
Tính chất
|
Cứu trợ tạm
thời
|
Bảo vệ suốt
vòng đời
|
|
Vai trò
|
Chi phí
ngân sách
|
Đầu tư cho
vốn con người
|
|
Quản trị
|
Nhà nước
áp đặt
|
Đối thoại
xã hội (3 bên)
|
Xuất sang
Trang tính Với tư cách
là thành viên của ILO, Việt Nam đã và đang nội hóa các quan điểm này vào hệ thống
pháp luật, điển hình là việc mở rộng đối tượng tham gia BHXH tự nguyện và hướng
tới mục tiêu BHXH toàn dân.
|
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét