Thủ tục giải
quyết vụ việc dân sự có yếu tố nước ngoài tại Tòa án Việt Nam được quy định cụ
thể tại Chương XII Bộ luật Tố tụng Dân sự (TTDS) năm 2015. Đây là một
quy trình đặc thù, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan tư pháp và thực
hiện các thủ tục ủy thác tư pháp quốc tế. Dưới đây là
các bước quy trình cơ bản: 1. Thụ lý
vụ việc
- Xác định thẩm quyền (Điều 469,
470): Tòa án Việt
Nam có thẩm quyền chung đối với các vụ việc có yếu tố nước ngoài nếu bị
đơn cư trú, làm việc, hoặc có trụ sở tại Việt Nam; hoặc vụ việc có tài sản
tại Việt Nam, hoặc việc xác lập/thực hiện hợp đồng diễn ra tại Việt Nam.
- Nộp đơn: Nguyên đơn nộp đơn khởi kiện
kèm theo chứng cứ. Lưu ý: Đối với tài liệu, giấy tờ nước ngoài, phải thực
hiện hợp pháp hóa lãnh sự và dịch thuật công chứng sang tiếng Việt.
2. Thủ tục
Tống đạt văn bản tố tụng (Bước quan trọng nhất) Đây là khâu
thường kéo dài nhất trong tố tụng có yếu tố nước ngoài:
- Tống đạt cho đương sự ở nước
ngoài: Tòa án
phải thực hiện theo các phương thức tại Điều 474:
- Theo đường ngoại giao.
- Thông qua cơ quan có thẩm quyền
của nước ngoài.
- Thông qua đường bưu chính (nếu
nước đó là thành viên của Công ước La Hay hoặc điều ước quốc tế liên
quan).
- Thông qua cơ quan đại diện ngoại
giao của Việt Nam tại nước ngoài.
3. Thủ tục
Ủy thác tư pháp quốc tế (Điều 476) Nếu Tòa án cần
thu thập chứng cứ, triệu tập người làm chứng hoặc thực hiện các biện pháp tố tụng
tại nước ngoài, Tòa án sẽ thực hiện thủ tục Ủy thác tư pháp.
- Tòa án gửi yêu cầu cho Bộ Tư
pháp Việt Nam.
- Bộ Tư pháp sẽ chuyển yêu cầu tới
cơ quan tư pháp nước ngoài.
- Kết quả thu thập được sẽ gửi ngược
lại theo quy trình tương tự.
4. Chuẩn
bị xét xử và Hòa giải
- Thời hạn chuẩn bị xét xử thường
kéo dài hơn so với vụ việc trong nước (có thể lên đến 06 tháng hoặc hơn nếu
cần gia hạn để thực hiện ủy thác tư pháp).
- Hòa giải (Điều 478): Tòa án vẫn ưu tiên hòa giải. Nếu
các bên thỏa thuận được với nhau, Tòa án lập "Biên bản ghi nhận sự tự
nguyện thỏa thuận của các đương sự" và ra quyết định công nhận sự thỏa
thuận này (có giá trị như bản án).
5. Xét xử
và Thi hành án
- Phiên tòa: Nếu không hòa giải được, Tòa án
mở phiên tòa xét xử công khai.
- Công nhận và cho thi hành bản
án, quyết định của Tòa án nước ngoài: Nếu bản án được tuyên tại nước ngoài, cần thực
hiện thêm thủ tục "Công nhận và cho thi hành tại Việt Nam" theo Chương XXXV Bộ luật TTDS 2015.
Lưu ý
quan trọng cho nhà nghiên cứu pháp luật: 1.
Về thời hạn:
Thời hạn tố tụng trong các vụ việc có yếu tố nước ngoài thường bị kéo dài do phải
chờ đợi phản hồi từ cơ quan tư pháp nước ngoài. Điều này khác biệt hoàn toàn với
các vụ việc dân sự trong nước. 2.
Về chứng cứ: Mọi
tài liệu bằng tiếng nước ngoài bắt buộc phải được dịch ra tiếng Việt và có chứng
thực chữ ký người dịch (trừ một số trường hợp đặc biệt). 3.
Thay đổi từ 2025-2026: Hiện nay, các nghị định hướng dẫn mới (như Nghị định
28/2026/NĐ-CP) đang tập trung vào việc đẩy mạnh tố tụng trực tuyến và số
hóa hồ sơ tư pháp, giúp giảm bớt gánh nặng tống đạt giấy tờ truyền thống
qua đường ngoại giao. Bạn đang thực
hiện nghiên cứu về một vụ việc cụ thể nào liên quan đến tranh chấp hợp đồng
thương mại hay tranh chấp về thừa kế/hôn nhân có yếu tố nước ngoài để tôi có thể
cung cấp thêm các tình tiết pháp lý chuyên sâu hơn không? |
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét