=>ĐÁP ÁN

 

Căn cứ vào quy định của pháp luật thi hành án dân sự Việt Nam, cơ quan Thi hành án dân sự huyện A, tỉnh N KHÔNG có quyền ra quyết định thi hành án theo đơn yêu cầu của bà Nguyễn Thị Quế.

Dưới đây là các lý do pháp lý chi tiết lý giải vì sao đơn yêu cầu của bà Quế không hợp lệ:

1. Bà Nguyễn Thị Quế không có quyền yêu cầu thi hành án đối với khoản tiền này

Theo Điều 7 Luật Thi hành án dân sự, quyền yêu cầu thi hành án dân sự thuộc về các chủ thể sau:

• Người được thi hành án: Là người được hưởng quyền lợi về tài sản, nghĩa vụ theo bản án (trong trường hợp này là gia đình nạn nhân do bà Lê Thị Tuyển làm đại diện).
• Người phải thi hành án: Chỉ có quyền yêu cầu thi hành án khi họ tự nguyện nộp tiền, tài sản để thực hiện nghĩa vụ nhằm chấm dứt trách nhiệm dân sự của mình.

Ở đây, bà Nguyễn Thị Quế là mẹ đẻ (người đại diện theo ủy quyền) của người phải thi hành án (Vũ Xuân Xoa). Về nguyên tắc, người phải thi hành án hoặc người đại diện của họ chỉ có quyền nộp đơn yêu cầu tự nguyện thi hành án (nộp tiền vào cơ quan thi hành án) chứ không có quyền làm đơn yêu cầu cơ quan thi hành án tổ chức thi hành (ép buộc hay đòi thực hiện) đối với khoản bồi thường mà họ là bên có nghĩa vụ phải trả.

2. Bản chất đơn yêu cầu của bà Quế bị sai tư cách tố tụng

• Nếu bà Quế nộp đơn với tư cách "Yêu cầu thi hành án" để cơ quan thi hành án đi đòi hay xử lý tài sản của con trai mình nhằm trả cho người khác, thì luật không cho phép bên có nghĩa vụ lại đi đóng vai trò của bên có quyền (người được thi hành án).
• Hướng giải quyết đúng pháp luật: Nếu gia đình Vũ Xuân Xoa (bà Quế) có thiện chí muốn thay con trai trả khoản tiền 19.630.000 đồng này, bà Quế không cần nộp đơn yêu cầu thi hành án. Bà chỉ cần mang số tiền này đến cơ quan Thi hành án dân sự huyện A để làm thủ tục nộp tiền thực hiện nghĩa vụ thay (tự nguyện thi hành án). Cơ quan thi hành án sẽ lập biên lai thu tiền và thông báo cho bà Lê Thị Tuyển đến nhận.

3. Khoản bồi thường thiệt hại này không thuộc trường hợp chủ động thi hành án

Theo Điều 36 Luật Thi hành án dân sự, cơ quan thi hành án chỉ tự mình ra quyết định thi hành án (chủ động thi hành) đối với các khoản như: Án phí; Tiền phạt, tịch thu tài sản, truy thu tiền, tài sản thu lợi bất chính; Các khoản thu nộp ngân sách nhà nước; Trả lại tài sản cho đương sự...

Khoản bồi thường thiệt hại 19.630.000 đồng cho gia đình nạn nhân là quan hệ dân sự giữa các đương sự (bồi thường ngoài hợp đồng). Do đó, cơ quan thi hành án bắt buộc phải chờ đơn yêu cầu thi hành án hợp lệ từ phía người được thi hành án (bà Lê Thị Tuyển hoặc người đại diện hợp pháp của bà Tuyển) thì mới được ra quyết định thi hành án. Việc bà Tuyển chưa nộp đơn (vì lý do Xoa đi tù chung thân) là quyền định đoạt cá nhân của bà Tuyển trong thời hiệu luật định (5 năm).

KẾT LUẬN: Cơ quan thi hành án dân sự huyện A phải ra văn bản Từ chối yêu cầu thi hành án của bà Nguyễn Thị Quế do không đúng tư cách chủ thể theo quy định tại Điểm a Khoản 2 Điều 61 và Điều 7 Luật Thi hành án dân sự. Đồng thời, hướng dẫn bà Quế làm thủ tục nộp tiền tự nguyện thi hành án thay nếu bà có nguyện vọng chi trả thay cho con trai.