.>>>đáp án 1

Đây là một tình huống thực tế rất phức tạp trong công tác thi hành án dân sự (THADS), đan xen giữa pháp luật thi hành án, pháp luật dân sự (giao dịch vô hiệu, thời điểm chuyển quyền sở hữu) và pháp luật chuyên ngành về hàng hải/thủy sản.

Để nhận xét các việc làm của Chấp hành viên (CHV) trong tình huống này, chúng ta cần xâu chuỗi thứ tự các mốc thời gian và phân tích tính hợp pháp của từng hành vi:

1. Việc ban hành Quyết định kê biên, xử lý tàu cá (Ngày 27/7/2019)

👉 Nhận xét: CHV ban hành quyết định kê biên là CHƯA CHÍNH XÁC và vội vàng.

• Về thời điểm chuyển dịch tài sản:
• Hợp đồng chuyển nhượng đầu tiên (ông T, bà L chuyển cho ông Hữu) được xác lập vào ngày 23/10/2017, tức là trước khi có Bản án sơ thẩm (03/12/2018). Do đó, không thể áp dụng quy định về việc "tẩy tán tài sản sau khi có bản án/quy định" theo Khoản 11 Điều 24 Nghị định 62/2015/NĐ-CP để mặc nhiên kê biên tài sản này.
• Việc ông T, bà L ký tiếp hợp đồng với bà Thu vào ngày 24/9/2018 bản chất là để hoàn tất chuỗi mua bán thực tế trước đó theo yêu cầu của ông Hữu, chứ không phải hành vi chủ động tẩu tán phát sinh sau bản án.
• Về quyền sở hữu đối với tàu cá:
• Tàu cá là tài sản phải đăng ký quyền sở hữu. Tuy nhiên, các giao dịch mua bán giữa các bên (T, L  Hữu  Thu) đều đã được công chứng hợp pháp, đã giao nhận tiền và tài sản trên thực tế từ năm 2017.
• Dù cơ quan đăng ký (Chi cục Thủy sản) vẫn ghi nhận tên ông T, nhưng về mặt bản chất dân sự, quyền chiếm hữu và sử dụng thực tế đã dịch chuyển khỏi người phải thi hành án từ rất lâu trước khi thụ lý thi hành án. Khi tài sản đang có tranh chấp/dịch chuyển thực tế như vậy, việc CHV ra quyết định kê biên trực tiếp mà không qua thủ tục giải quyết tranh chấp tài sản là vi phạm trình tự.

2. Việc CHV tự mình nộp đơn khởi kiện yêu cầu Tòa án tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu

👉 Nhận xét: Việc làm này của CHV là SAI QUY ĐỊNH về thẩm quyền tố tụng.

CHV không có tư cách tố tụng (quyền khởi kiện) trong trường hợp này vì các lý do sau:

• Không thuộc thẩm quyền của CHV: Theo Điều 75 Luật THADS 2008 (sửa đổi, bổ sung 2014) về giải quyết tranh chấp, xử lý tài sản kê biên, CHV chỉ có quyền thông báo cho đương sự (ông H, bà T) hoặc người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan (ông Hữu, bà Thu) khởi kiện ra Tòa án để bảo vệ quyền lợi hoặc yêu cầu tuyên bố giao dịch vô hiệu.
• Thời hạn thông báo: CHV phải ra thông báo cho các bên trong thời hạn 30 ngày để họ khởi kiện. Quá thời hạn này mà không ai khởi kiện thì CHV mới có quyền xử lý tài sản hoặc yêu cầu Tòa án xác định quyền sở hữu (nhưng là yêu cầu giải quyết việc dân sự, không phải nộp đơn khởi kiện vụ án dân sự để tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu).
• Sai sót về việc nộp đơn tại 02 Tòa án khác nhau: Việc CHV nộp đơn tại 02 Tòa án nơi tổ chức công chứng hành nghề là sai hoàn toàn về thẩm quyền của Tòa án theo lãnh thổ. Đây là tranh chấp liên quan đến tài sản (động sản có đăng ký), thẩm quyền phải thuộc về Tòa án nơi bị đơn cư trú hoặc nơi có tài sản, chứ không phụ thuộc vào địa chỉ của Văn phòng công chứng.

⚖️ Đánh giá chung & Giải pháp đúng cho Chấp hành viên

Việc làm của Chấp hành viên trong tình huống này thể hiện sự nôn nóng và áp dụng sai quy định pháp luật về tố tụng lẫn thi hành án, dẫn đến nguy cơ xâm phạm quyền lợi hợp pháp của bên thứ ba ngay tình (ông Hữu, bà Thu).

Để làm đúng pháp luật, CHV cần thực hiện theo quy trình sau:

1.     Hủy bỏ hoặc tạm dừng thực hiện Quyết định kê biên ngày 27/7/2019 do quy trình xác minh và căn cứ kê biên chưa chặt chẽ.

2.     Áp dụng Điều 75 Luật THADS: Phát hành thông báo cho người được thi hành án (ông H, bà T) và người có quyền lợi liên quan (bà Thu, ông Hữu) về việc tài sản đang đứng tên người phải thi hành án nhưng đã có hợp đồng chuyển nhượng công chứng.

3.     Chờ Tòa án phân xử: Hướng dẫn người được thi hành án nộp đơn khởi kiện yêu cầu Tòa án tuyên bố các hợp đồng chuyển nhượng tàu cá trên là vô hiệu (nếu có căn cứ cho rằng các bên giả tạo nhằm trốn nợ). Cơ quan THADS sẽ căn cứ vào phán quyết cuối cùng của Tòa án đối với 02 hợp đồng công chứng đó để quyết định có được kê biên chiếc tàu cá 965.78-TS hay không.